Nga Dmitri Bolt

“Problemi kryesor nuk është pjesëmarrja në votime. Problemi kryesor është se shumë njerëz që votuan për Trump/Vance në vitin 2024, votuan për Demokratët në vitin 2026.”

Ky ishte vlerësimi i Zëvendëspresidentit JD Vance lidhur me arsyen pse Republikanët pësuan një humbje kaq të thellë në zgjedhjet e mesmandatit. Dhe të dhënat e mbështesin këtë. Pothuajse çdo grup demografik u zhvendos ndjeshëm drejt Demokratëve, përfshirë grupe që ishin thelbësore për koalicionin e Trumpit: burrat e rinj, votuesit e klasës punëtore dhe votuesit në qarqet rurale. Koalicioni që i çoi Republikanët drejt fitores vetëm dy vite më parë, ishte kthyer tani fuqimisht kundër tyre.

Por çfarë e shpjegon këtë ndryshim? Sipas Caroline Downey në National Review, përgjigjja është teoria e patkoit të kalifit dhe paqëndrueshmëria e populizmit.

Trump ka kandiduar me sukses me populizëm dhe konservatorët e kanë përqafuar atë gjithnjë e më shumë si forcën e tyre lëvizëse politike mbi atë të parimeve. Por populizmi është një bishë e paqëndrueshme. Një elektorat i bashkuar më shumë nga ankesat sesa nga parimet e përbashkëta mund të ndryshojë në mënyrë dramatike, duke lëvizur midis kampeve politike që premtojnë të adresojnë të njëjtat frustrime. Downey argumenton se e marta ishte një manifestim i asaj paqëndrueshmërie, këtë herë duke punuar kundër republikanëve.

“Kostoja e populizmit qëndron në faktin se ai është i paqëndrueshëm. Mund të funksionojë jashtëzakonisht mirë, ose mund të kthehet kundër vetë atij që e përdor, sepse bazohet te emocionet. Shpeshherë, ai ushqehet nga pakënaqësia e thellë,” shpjegoi Downey. “Në deklaratën e tij pas zgjedhjeve të mesmandatit, J.D. Vance tha se votuesit e Trumpit dolën në votime, por në shumë raste ata votuan për demokratët. Pakënaqësitë ishin të thella, shumë të ngjashme mes tyre, dhe ato u shfaqën pikërisht në dhomën e votimit.”

Për çfarë pakënaqësish bëhet fjalë? Si në të majtën ashtu edhe në të djathtën populiste, çështja e përballueshmërisë ekonomike dominon debatin politik, së bashku me mosbesimin ndaj të pasurve, elitave, korporatave të mëdha dhe “ekspertëve”. Shumë nga këto zhgënjime janë të justifikuara. Megjithatë, zhgënjimet e përbashkëta nuk nënkuptojnë parime të përbashkëta dhe nuk garantojnë besnikëri ndaj asnjërës prej palëve politike.

Këtu mbivendosja bëhet zbuluese. Dyshimi ndaj institucioneve të fuqishme mund të rrëshqasë në mendime konspirative, siç ka treguar debati mbi dosjet Epstein. Në ekonomi, disa në të djathtë denoncojnë socializmin ndërsa akuzojnë kompanitë e naftës për shfrytëzim kapitalist.

Parimet mund të kenë kaluar në plan të dytë me zgjedhjen e Trump në vitin 2016, por kjo mungesë baze e lë elektoratin të prekshëm ndaj ndryshimeve masive, të nxitura emocionalisht. Pakënaqësia mund ta shtyjë të djathtën drejt fitores, por po aq lehtë mund t’i çojë të njëjtët votues në të majtë.

Pa parime të përbashkëta që e mbajnë të bashkuar një koalicion, besnikëria brenda tij mund të zgjasë vetëm për sa kohë që zemërimi i tij drejtohet ndaj njerëzve të duhur.

Downey argumentoi më tej se korrupsioni është “helm” për udhëheqësit populistë, pikërisht sepse lëvizjet e tyre janë ndërtuar mbi kundërshtimin ndaj korrupsionit të elitave. Kur këta udhëheqës i shkelin premtimet e tyre ose duket se përqafojnë pikërisht atë sjellje kundër së cilës kanë bërë fushatë, ata rrezikojnë ta kthejnë pakënaqësinë e mbështetësve të tyre kundër vetvetes.

“Ka një gjë që është helm për populizmin: korrupsioni,” shpjegoi ajo. “Çdo lëvizje populiste në histori e ka kundërshtuar atë në mënyrë të hapur. Nëse doni të nxisni një revoltë populiste, provoni të shkelni premtimet, lini të kuptohet se ka korrupsion dhe përfshihuni në një luftë të huaj për të cilën nuk keni dhënë një argumentim bindës.”

Kjo ndodh ndërsa konservatorët kërkojnë një shkak për humbjen e së martës, ku shumë prej tyre e gjejnë atë te lufta në Iran. Ndonëse kjo ishte padyshim një faktor kontribues, shumë komentues kanë nxituar t’i anashkalojnë pasojat e saj ekonomike, duke ia hedhur fajin vetë vendimit për të hyrë në luftë. Në këtë mënyrë, ata e ruajnë argumentin populist, duke e adresuar fajin te neokonservatorizmi i së kaluarës, në vend që të analizojnë dështimet e vetë lëvizjes.

Kjo nuk ka çuar ende në një reflektim kritik mbi politikat ekonomike – siç janë tarifat, të cilat kanë dalë në pah si burim pakënaqësie mes votuesve sipas sondazheve në dalje të qendrave të votimit – e as mbi akuzat për korrupsion apo zbatimin e operacioneve për kontrollin e imigracionit.