Nga Muriel
Në Shqipëri, pushtetarët shpesh e zbulojnë padrejtësinë vetëm kur ajo u troket në derën e tyre. Atëherë fillojnë të flasin për demokracinë, institucionet e kapura, mungesën e meritokracisë dhe nevojën për ndryshim. Atë që qytetarët e kanë përjetuar për vite, ata e shpallin skandal kur humbasin vendin e privilegjuar në sistem.
Elisa Spiropali është sot përballë pikërisht kësaj prove morale.
Më 19 nëntor, nga studioja e Top Channel-it, ish-kryetarja e Kuvendit dhe ish-ministrja e Jashtme e shpalli Belinda Ballukun modelin më të keq të qeverisjes në Partinë Socialiste. Denoncoi përqendrimin e pushtetit, mungesën e kontrollit dhe vendimmarrjen përmes telefonatave e mesazheve.
François de La Rochefoucauld shkruante: “Hipokrizia është homazhi që vesi i bën virtytit.”
Por ku ishte Elisa kur ky pushtet ndërtohej? Kur besnikëria ndaj shefit vlente më shumë se përgjegjësia ndaj qytetarit?
Spiropali nuk ka qenë spektatore. Ka qenë ministre, kryetare Kuvendi, drejtuese politike dhe një nga mbrojtëset më të vendosura të Edi Ramës. Ka gëzuar pushtetin dhe privilegjet e sistemit që sot kërkon ta reformojë.
Duhet pranuar se ajo kishte kërkuar ndryshime përpara përplasjes së nëntorit. Më 16 korrik paraqiti një mocion për reformimin e PS-së dhe ndarjen e partisë nga shteti. Më 14 nëntor u largua nga forumet drejtuese të partisë. Pesë ditë më vonë, kritika ndaj Ballukut mori një tjetër ashpërsi.
Kjo nuk provon se revolta buron vetëm nga interesi personal, por ngre një pyetje: përse beteja kundër modelit u ashpërsua pikërisht kur pozicioni i saj brenda pushtetit dobësohej?
Këtu shfaqet metafora e Ballukes dhe Nënballukes. E para përfaqëson pushtetin e preferuar të shefit, e dyta pushtetin që kërkon të ngjitet më lart. Rivaliteti mund të jetë i vërtetë dhe akuzat serioze, por përplasja mes dy figurave të së njëjtës hierarki nuk është automatikisht revolucion demokratik.
Spiropali ka pranuar se edhe ajo mban faj. Por pranimi i fajit nuk është llogaridhënie. Cilat vendime i konsideron të gabuara? Çfarë kundërshtoi kur kishte autoritet? Cilat praktika refuzoi kur ato i shërbenin pushtetit të saj?
Marrëdhënia me Edi Ramën e bën kontradiktën edhe më të mprehtë. Spiropali kërkon që kryeministri të ndryshojë mënyrën e drejtimit të partisë, duke vënë në diskutim vazhdimësinë e tij politike nëse kjo nuk ndodh. Por njëkohësisht vazhdon ta quajë baba dhe mentor politik, duke vlerësuar trashëgiminë e tij qeverisëse.
Mund të respektosh një mentor dhe ta kundërshtosh politikisht. Por nuk mund të denoncosh përqendrimin e pushtetit pa shqyrtuar përgjegjësinë e atij që e ka drejtuar për më shumë se një dekadë.
Balluku nuk u vetëemërua zëvendëskryeministre. Pushteti i saj u konsolidua në qeverinë e Ramës. Nëse ajo përfaqëson modelin që Spiropali denoncon, përgjegjësia nuk mund të izolohet te një ministre. Problemi është edhe kush ia dha pushtetin, kush e kontrolloi dhe përse mekanizmat e përgjegjësisë politike nuk funksionuan.
Dhe këtu arrijmë te Shkodra e vitit 2023, kapitulli që Spiropali nuk mund ta anashkalojë nëse kërkon të bëhet simbol i një politike të re.
Si drejtuese politike e PS-së në qark, ajo ishte pjesë e fushatës që solli fitoren historike të Benet Becit dhe e festoi atë si sukses të jashtëzakonshëm. Por fushata u shoqërua me akuza të opozitës për ndikim të grupeve kriminale në zgjedhje. Sali Berisha pretendoi kontakte të Spiropalit me persona të lidhur me grupin Bajri. Ajo i mohoi akuzat dhe këto pretendime nuk mund të paraqiten si fajësi e provuar.
Raporti i OSBE/ODIHR-it për zgjedhjet vendore të vitit 2023 evidentoi shqetësime në shkallë vendi për blerjen e votës, presionin ndaj zgjedhësve dhe përdorimin e burimeve shtetërore, pa provuar përgjegjësi personale të Spiropalit në Shkodër.
Megjithatë, përgjegjësia politike kërkon transparencë. A është ajo e gatshme të kërkojë verifikimin e financimit, strukturave dhe mbështetjes elektorale të fushatës që drejtoi? A do të mbështesë hetimin e çdo dyshimi për ndikim kriminal, edhe kur prek një fitore që vetë e ka shpallur historike?
Sepse demokracia nuk pastrohet duke denoncuar vetëm kundërshtarin e radhës.
Në televizion, Spiropali pyeti se çfarë i ndodh qytetarit të zakonshëm që proteston, nëse sulmohet edhe një ish-kryetare Kuvendi.
Përgjigjja është e hidhur. Qytetari nuk ka imunitetin e deputetit, telefonin e ministrit apo një studio televizive ku të rrëfejë padrejtësinë. Kur humbet punën për shkak të presionit, kur pret vite për drejtësi apo kur proteston, ai nuk kërkon rikthimin në një post ministror. Kërkon dinjitetin e tij.
Për këtë qytetar, padrejtësia nuk filloi më 14 nëntor 2026, kur Spiropali humbi pozicionet drejtuese në parti. Ajo ekzistonte edhe kur Spiropali ishte pjesë e hierarkisë së pushtetit.
Giuseppe Tomasi di Lampedusa shkruante te Il Gattopardo: “Nëse duam që gjithçka të mbetet siç është, duhet që gjithçka të ndryshojë.”
Kjo është gracka e politikës shqiptare: ndryshojnë fytyrat, rishpërndahen privilegjet, shpallen reforma, por mekanizmi që prodhon padrejtësitë mbetet i paprekur.
Ndryshimi i vërtetë kërkon transparencë për financimin e partive, hetim të pavarur të dyshimeve për ndikim kriminal në zgjedhje, mbrojtje të administratës nga presioni politik dhe garanci për votën e lirë. Këto kërkesa duhen ngritur në Kuvend, ndjekur përmes institucioneve dhe mbështetur me organizim qytetar e protesta paqësore. Nëse qeveria nuk garanton besimin te zgjedhjet, duhet diskutuar edhe një zgjidhje institucionale tranzitore, përfshirë mundësinë e një qeverie teknike.
Elisa Spiropali ka të drejtë të ndryshojë qëndrim, por jo të shmangë përgjegjësinë për historinë e saj politike. Nuk mjafton të tregojë çfarë nuk shkon me Ballukun. Duhet të tregojë çfarë është e gatshme të ndryshojë nga sistemi që e ngriti edhe atë vetë.
Shqipëria nuk ka nevojë për një Nënballuke që kërkon të bëhet Mbiballuke. Ka nevojë për fundin e një modeli ku pushteti trajtohet si pronë private dhe përgjegjësia si barrë që i kalohet gjithmonë dikujt tjetër.
Revolta që nis nga humbja e privilegjit mund të jetë një fillim. Por vetëm ajo që pranon përgjegjësinë dhe kërkon të njëjtat rregulla për të gjithë mund të bëhet ndryshim.
Deri atëherë, pyetja për Elisa Spiropalin mbetet e pamëshirshme: a po lufton për t’i dhënë fund modelit që denoncon, apo thjesht për të mos mbetur vetë jashtë tij?







