Admin
UASHINGTON — Ndërsa vendet e Gjirit e paralajmëruan Presidentin e SHBA-së Donald Trump të mos niste një luftë kundër Iranit në prag të konfliktit, shumica e tyre tani po i kërkojnë Uashingtonit të vazhdojë të godasë regjimin, thanë për The Times of Israel katër zyrtarë të lartë që përfaqësojnë kryeqytete të ndryshme të Gjirit.
Ende ka njëfarë zhgënjimi me mënyrën se si SHBA-të dhe Izraeli po e zhvillojnë luftën, por ekziston një dëshirë midis vendeve të Gjirit – veçanërisht Emirateve të Bashkuara Arabe, Arabisë Saudite, Bahreinit dhe Katarit – për të siguruar që Irani të dalë nga kjo luftë me fuqinë e tij ushtarake mjaftueshëm të degraduar për të pushuar së përfaqësuari një kërcënim për ta, thanë katër zyrtarët e lartë, duke folur për The Times of Israel javën e kaluar në kushte anonimiteti.
Ndërsa Trump ka shprehur vazhdimisht habi për vendimin e Iranit për t’u hakmarrë ndaj fqinjëve të tij, duke përfshirë edhe duke synuar vendet civile, një nga zyrtarët tha se vendet e Gjirit e kishin parashikuar kryesisht përgjigjen dhe se kjo ishte një nga arsyet pse ata kundërshtuan nisjen e luftës SHBA-Izrael.
“Kishte gjithashtu dyshime serioze se [sulmet ushtarake] do të kishin efektin e dëshiruar të përfundimit të aktiviteteve destabilizuese të Iranit në rajon”, tha diplomati i lartë i Gjirit, duke shpjeguar se konsensusi në rajon kishte qenë se ndjekja e vazhdueshme e një daljeje diplomatike ishte një mënyrë më e sigurt për të ruajtur sigurinë në Gjirin.
Por SHBA-ja dhe Izraeli e hodhën poshtë këtë pikëpamje, duke nisur përkatësisht operacionet Epic Fury dhe Roaring Lion, me arsyetimin se vetëm veprimi ushtarak parandalues mund t’i adresonte aspiratat bërthamore të Iranit dhe aftësitë e tij të raketave balistike që po zgjerohen me shpejtësi.
Irani u përgjigj jo vetëm duke synuar ata që e sulmuan, por edhe duke nisur sulme të përsëritura kundër të gjashtë vendeve të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit – Bahrein, Kuvajt, Oman, Katar, Arabi Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Sulmet kanë vrarë disa njerëz dhe kanë ndërprerë prodhimin e naftës dhe gazit, si dhe turizmin, të cilat janë të dyja linja të rëndësishme ekonomike për rajonin.
Mendohet se Irani ka llogaritur se sulmet do të çonin në presionin e Gjirit ndaj Trumpit për një armëpushim. Në vend të kësaj, ky veprim duket se ka pasur efektin e kundërt, me vendet e Gjirit që e përjetuan drejtpërdrejt rrezikun e natyrshëm që i jep Iranit mundësinë të mbetet një kërcënim i armatosur rajonal.
“Përfundimi i luftës me Iranin që ende zotëron mjetet që po përdor aktualisht për të synuar GCC-në do të ishte një katastrofë strategjike”, tha një zyrtar i dytë i Gjirit.
Megjithatë, jo të gjitha vendet e Gjirit e mbështesin këtë pikëpamje. Shumë zyrtarë të Gjirit e theksuan Omanin si përjashtimin më të qartë nga ideja se lufta duhet të vazhdojë.
“Interesat kombëtare si të Iranit ashtu edhe të Amerikës qëndrojnë në përfundimin sa më të shpejtë të armiqësive”, shkroi Ministri i Jashtëm i Omanit, Badr Albusaidi, në The Economist javën e kaluar.
Vendet që mendojnë ndryshe gjithashtu nuk janë të gjitha njësoj të përkushtuara ndaj idesë që luftimet duhet të vazhdojnë. Dy nga zyrtarët e Gjirit që folën për The Times of Israel vunë në dukje se kjo ndihet më fort në Emiratet e Bashkuara Arabe, ndërsa vendet e tjera janë më hezituese në lidhje me sa duhet të zgjasë fushata ushtarake.
Megjithatë, njohja e nevojës për të degraduar më tej aftësitë ushtarake të Iranit është aq e përhapur saqë shumë vende të Gjirit, përfshirë Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, po shqyrtojnë t’u bashkohen sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit, tha zyrtari i dytë i Gjirit.
Të katër zyrtarët ranë dakord se sulmet amerikane dhe izraelite nuk kishin gjasa ta rrëzonin regjimin e Iranit. Megjithatë, ata kishin mendime të ndryshme se sa duhej të degradohej ushtria e Republikës Islamike për të zhvlerësuar aftësinë e Teheranit për të paraqitur një kërcënim.
“Ne duam që kjo luftë të përfundojë me Iranin të zhveshur nga aftësitë për të dëmtuar fqinjët e tij”, tha zyrtari i tretë i Gjirit.
(Në fotoMinistri i Mbrojtjes i Arabisë Saudite, Princi Khalid bin Salman (djathtas) pritet nga Shefi i Shtabit të Forcave të Armatosura të Iranit, Gjeneral Major Mohammed Bagheri, në Teheran, Iran, më 17 prill 2025. (Zyra e Ushtrisë Iraniane / AFP)
Zyrtari i dytë i Gjirit ishte më specifik, duke këmbëngulur që lufta të vazhdojë derisa të shkatërrohen vendet e prodhimit të raketave dhe dronëve të Iranit.
Ai pranoi se Irani do të ketë ende njohuritë e nevojshme për të rimbushur arsenalin e tij, por këmbënguli se “dëmi brez pas brezi” do të ishte i mjaftueshëm.
“Irani po kërkon një realitet të ri strategjik pas luftës, ku SHBA-të dhe Izraeli do të mendohen dy herë para se ta sulmojnë përsëri”, tha zyrtari, duke shtuar se shtetet e Gjirit duan që Irani të mendohet dy herë para se t’i sulmojë përsëri.
Zyrtari i katërt i Gjirit ishte më pak optimist se Irani mund të dekurajohet mjaftueshëm dhe shprehu shqetësim për zvarritjen e luftës “deri në një pikë ku ka kthime në rënie”.
Ai spekuloi se vendet e Gjirit do të dyfishojnë teknologjinë kundër dronëve dhe të mbrojtjes ajrore pas luftës, në mënyrë që të jenë më të përgatitura për t’u përballur me sulmet iraniane në të ardhmen, duke treguar një besim se kërcënimi ka të ngjarë të mbetet.
Të katër zyrtarët ranë dakord se objektivi kryesor i zemërimit të Gjirit është Irani, për përdorimin e sulmeve amerikane dhe izraelite si justifikim për t’i sulmuar ata, në vend të SHBA-ve dhe Izraelit për nisjen e luftës.
Megjithatë, zyrtari i katërt i Gjirit pranoi se planifikimi “i pamjaftueshëm” amerikan për hakmarrjen e Iranit do të çojë në diversifikimin e partnerëve të sigurisë nga vendi i tij në të ardhmen, në vend që të “mbështetet tepër te SHBA-ja”.
Ndërsa si Emiratet e Bashkuara Arabe ashtu edhe Bahreini kanë treguar se lufta do të ndihmojë në forcimin e lidhjeve me Izraelin, zyrtarët e Gjirit kryesisht hodhën poshtë spekulimet se kjo do të çonte edhe në marrëveshje të reja arabe për normalizimin sipas Marrëveshjeve të Abrahamit.
Zyrtari i parë i Gjirit shprehu zemërim për fushatën e Izraelit kundër grupit terrorist Hezbollah në Liban, i cili filloi të sulmonte Izraelin në përgjigje të sulmeve ndaj Iranit, mbrojtësit të tij. Ata vunë në dukje se ofensiva ajrore dhe tokësore e Izraelit ka çuar në dëmtimin e civilëve dhe argumentuan se qeveria e Libanit e mbështetur nga Gjiri po dëmtohej gjithashtu.
“Rajoni nuk e ka harruar Gazën”, tha zyrtari. “Çfarëdo vullneti të mirë që mund të jetë ndërtuar mbi degradimin e Iranit, po shkon dëm për shkak të asaj që po bën Izraeli në Liban.”
***
